ساختمانهای اداری
فصول و فهرست کلی مطالب
مقدمه
تعاریف
فصل اول مطالعات پایه
فصل دوم مبانی نظری
فصل سوم اقلیم و موقعیت قرارگیری
فصل چهارم استانداردها و ضوابط
فصل پنجم برنامه فیزیکی و ریز فضاها
فصل ششم نمونه های موردی و تطبیقی
فصل هفتم ایده و کانسبت
فصل هشتم سازه و تاسیسات
فصل نهم منابع و ماخذ
مقدمه
نحوه سازماندهی شغل اداری و تعیین وظایف (ساختار اداره، مدیریت، ارباب رجوع و تکنولوژی اداری) به روند فضای اداره موثر است.
با گذشت زمان، انواع ساختمانها پیشرفت و تغییر میکنند. علاوه بر مدلها و
طرحهای ابتکاری، انواعی از ساختمانها وجود دارند که نشانگر نیروها و
عوامل موثر در زمان ساخت آنها هستند. سازماندهی مشاغل اداری بر روابط
انسانها تاثیر زیادی دارد. با ادامه روند تغییر مشاغل (از زمان عرضه
تکنولوژیهای جدید) درک صحیح وظایف مورد نیاز تبدیل به نیروهای محرک
میشود. طراحان میتوانند بر کلیه جنبههای محیط کار احاطه داشته باشند.
طراح خوب از اهمیت خاص برخوردار بوده و باعث ایجاد رضایت شغلی میشود.
فضای مخصوص هر فرد برای انجام کار به عنوان یک کارگاه محسوب میشود. این
کارگاه میتواند یک اداره خصوصی با دیوارههای بلند، در رختکن یا پلان باز
باشد که از روی مبلمان سیستمها با دیوارهای کوتاه با میز تک نفره در فضای
تقسیم نشده طراحی شده است.
ساختمان یک اداره بزرگ شامل مکانهای مختلف و متعدد است:
1. بخشهای اداری دفاتر مجزا برای یک تا سه نفر به همراه کارگاههایی
مبرای کارآموزان و دفاتر گروهی برای حداکثر 20 نفر، کارگاههایی برای
کارآموزان و دفاتر با پلان باز برای حداکثر 200 نفر بطور همسطح. بعضی
ادارات کارگاههای مجزا را با بخشهای گروهی یکی میکنند. در ادارهای با
پلان باز بجز یک بخش منشیگری مجزا، بقیه مکانهای برای کار فردی و گروهی
چند منظوره اختصاص مییابد.
2. قسمتهای انبار اسناد برای نگهداری پروندهها، طرحها، میکروفیلم و
وسایل الکترونیکی، لوازم بایگانی و ثبت، ثبت اسناد، بازسازی و خرد کردن.
3. بخشهای خدمات اصلی اداری، دارای تجهیزات نوشتاری، تکثیر، چاپ، فتوکپی و کامپیوترهای شخصی.
4. قسمت پستخانه، نامهها و محمولههای پستی، کنترل ورود و خروج اجناس.
5. بخش نمایش گروهی شامل اتاقهای گردهمایی با دیوارههای متحرک، بخشهای نمایشگاه، تالارهای کنفرانس و گردهمایی.
6. امکانات اجتماعی شامل رختکن، آشپزخانه، توالت برای هر طبقه یا بخش،
بخش استراحت کارکنان، محل خوردن و آشامیدن، امکانات ورزشی، سالن غذاخوری با
آشپزخانه.
7. مکانهای اضافی و ضمیمه، احتمالاً برای تعلیم در زمینه استفاده از وسایل سمعی ـ بصری.
8. امکان نیاز به وجود یک قسمت برای ورود اتومبیل، جای پارک (به صورت زیرزمین) و بخشهای تحویل.
9. فضاهای گردشی شامل راهروها، پلکان، آسانسورها، ورودیهای خروجی و اضطراری، به صورت داخلی و خارجی.
10. خدمات اصلی شامل وجود مسوول خدمات فنی، تهویه مطبوع، دستگاه تهویه،
سیستم حرارتی، برق، سیستم آرمانی، پردازش اطلاعات، مرکزی کامپیوتری،
مخابرات، نظارت و مراقبت.
توصیف اجمالی شرکت و ساختارهای تشکیلاتی آن مثل وظایف و روابط خاص کارکنان شرکت در تجزیه و تحلیل مناسب نیازهای آن مفید است.
تعاریف
تاثیرات تکنولوژیک اطلاعات کامپیوتری کردن سیستمهای اداری پیشرفت در زمینه
تکنولوژی اطلاعات و ارتباطات به تغییر شرایط کاری در ادارات کمک شایانی
کرده است. پایانههای چندمنظوره جایگزین تجهیزات پردازشگر دادهها، کلمات و
تصاویر میشوند و سیستمهای منفرد به صورت شبکه درمیآیند تا سیستمهای
ارتباطی اداری هماهنگ را شکل دهند.
ایستگاههای نمایش ویدیویی که آنها هم نیازمند ترمینالهای کامپیوتری و
تجهیزات اضافی هستند، مساحت مورد نیاز ادارات را تا حدود cm23-2 تا
cm218-15 افزایش داده است. اثرات اتوماسیون اداری بر محلهای کار فردی و
طرح کلی، نیازهایی را بوجود آورده است که ساختمانهای اداری موجود دیگر
قادر به برآوردن آنها نیستند. اینها شامل اهمیت بیشتری است که به کیفیت و
شرایط محل کار فردی داده میشود و موجب انعطافپذیری است. هزینههای عامل
را میکاهد و در محیطهای کاری که از لحاظ بومشناسی قابل قبولند.
افزایش میزان فضا و مکان و نوسازی اسباب و لوازم به انداز ساختمانهای جدید
اهمیت دارد. افزایش کارایی شیوههای کاری میتواند زمان صرف شده برای
فعالیتهای اداری (فایل کردن، طبقهبندی، کپی کردن، جستجو، تهیه مواد و
...) و ارتباطات (کنفرانسها و جلسات) را تا حدود 25% بکاهد. طرح خوب، قطع
جریان کار را به حداقل میرساند. برقراری ارتباط بیشتر از راه دور (کار در
خانه)، جبران کننده مساحت سطح افزوده گفته شده در بالاست، اما برخ
فعالیتها (جلسات و غیره)، هنوز هم در ساختمانهای اداری انجام میشوند.
ناگفته نماند که مفید بودن ارتباط از راه دور نیز دارای محدودیتهای است.
عوامل مهم دیگری هم وجود دارد که بر ضد تمرکززدایی، بالقوه در حال عمل بوده
و بسیار حایز اهمیت میباشند. یک مکان متمرکز، میتواند دارای یک مزیت
پرستیژی باشد. حضور یک شرکت در یک شهر، نماد استمرار و دوام است و کارمندان
اغلب یک جو کاری همگانی و فعالیتهای تفریحی مشترک را ترجیح میدهند، اما
کنفرانس ویدیویی میتواند رفت و آمدهای کاری را حدود 50% کاهش دهد.
تغییرات در محیط کار:
افزایش بازده، به دلیل تکنولوژی اطلاعاتی و تغییرات شرایط کاری (فرآیندهای و
الگوهای سازمانی) در حال متحول ساختن ساختارهای اداری است. میزان
استخدامها روبه نقصان است و گروههای کاری کوچکتر میشوند. شرایط سابق
سلسله مراتب کار در میان کارکنان، همچون مدیر، منشی، کارمند ارشد و غیره،
به یک گروه کاری مجتمع تبدیل میشود. این خود میتواند باعث تغییر در تخصیص
فضای سطح شود.
آگاهی بیشتر از محیط کار، ارتباط نزدیکی با ارزشهای اجتماعی جاری دارد.
اینهادر نگرشهای راجع به کیفیت مکان کار (روشنی روز، استفاده از تولیدات
محیطی دوستانه و حفظ انرژی) و در فعالیتهای روزانه (جنبههای اکولوژیکی و
مصرف مواد) تجلی مییابد. از دید کارمندان، محل کاری فردی، عرصهای حیاتی
برای اعمال متقال اجتماعی است. این امر، بسیار حائز اهمیت بوده و دلیل آن
هم، تاکید تکنولوژی نوین و ساختارهای کاری رسمی است. افزایش تاکیدهای
فیزیکی و رونشناختی موجب توجه بیشتری است که به محیط کار داده میشود.
کارکنان دفتری، نیازمند فضای کافی، آزادی برای ترتیب و آرایش اثاثیه خود،
تهویه و نور مطلوب و محافظت در برابر مزاحمتهای خارجی یا غیرضروری است.
حدود 65% روز کاری، در محیطهای کاری محدود و 10% در محیطهای کاری بسط
یافته میگذرد. تماسهای کاری و تجهیزات مشترک، از اهمیت بیشتری برخوردارند
که خود نیاز به دفاتر و محیطهای کاری فردی و مشترک منجر میشود.
علاوه بر سازماندهی مجدد ساختمانهای موجود، مفاهیم جدیدی برای دفاتر فردی و
گروهی در حال شکلگیری است. مثل دفاتر گروهی، به هم مرتبط که به قسمتهایی
تقسیم شدهاند و یا دفتر ممزوج، یا محیط کاری فردی چندگانه، اگرچه مورد
دوم، چندان رایج نیست.
محاسبات: ملزومات زیربنا
ملزومات سطح دفاتر در دو بخش محاسبه میشود.
1. فاصله لازم برای افراد به صورت (فضای انفرادی استاندارد x تعداد
افراد) + تولورانس نیازهای جنبی اولیه + عامل چرخش اولیه (معمولاً 15%)
میباشد.
2. فضای لازم برای اشیاء (مثل اتاقهای دستگاهها، کتابخانهها و موارد
مشابه که در آنها اندازه لوازم و وسایل، مهمتر از تعداد کارکنان آن قسمت
است)، عبارت است از نمونههای قابل مقایسه + عامل اضافی برای چرخش اولیه.
ارقام میانگین سطح زیربنای مورد نیاز برای هر ایستگاه کاری و کارمند یک
سازمان (شامل لوازم اداری و محل کاربرد آنها) بدون درنظر گرفتن مدیریت،
تقریباً به صورت زیر است:
m26/4-6/3 30%
m29-7 (میانگین 5/8) 55%
m215-9 15%
فضای مورد نیاز برای هر کارمند به تعداد عوامل از جمله نوع کار، استفاده از
لوازم و دستگاهها، درجه اختصاصی بودن، تعداد ملاقاتهای انجام شده توسط
افراد دیگر و انبار وسایل بستگی دارد. میانگین سطح زیربنای مورد نیاز برای
هر ایستگاه کاری تا سال 1985، حدود 10-8 مترمربع بود که این میزان در آینده
به 15-12 مترمربع خواهد رسید.
هرچند حداقل سطح زیربنای لازم ایستگاههای کاری و اداری تعیین نشده است، ولی باید از این دستورالعملها پیروی کرد.
اندازه دفاتر مجزا حداقل باید 10-8 مترمربع (بر اساس شبکه استاندارد) و
دفاتر با پلان باز باید حداقل 15-12 مترمربع باشد. یک روش انتخابی برای
محاسبه فضای لازم یک ایستگاه کاری به شکل زیر است:
اتاق کار با حداقل زیربنای 8 مترمربع؛
فضای چرخش آزاد با حداقل زیربنای 5/1 مترمربع برای هر کارمند و پهنای حداقل 1 متر.
حجم هوای آزاد در زمان انجام کارها به صورت نشسته، حداقل 12 مترمکعب و در زمان انجام کارها به صورت استاده، 15 مترمکعب.
ارتفاع از زمین تا سقف برای مساحتهای زیربنای مختلف عبارت است از:
تا m250 5/2 متر
بیش از m250 75/2 متر
بیشتر m2100 3 متر
بیش از m2250 تا 2000 25/3 متر
یکی تحقیق در ایالات متحده، مقادیر ذیل را برای مساحت زیربنا و فضای مورد
نیاز برای کار با لوازم اداری نشان میدهد (مساحت زیربنای شخصی + 50
سانتیمتر اضافی هر سمت).
کارمند اداره 5/4m2
منشی 7/6 m2
مدیر اداری 3/9 m2
سرپرست 4/13 m2
دستیار معاون اداره 5/18 m2
معاون اداره 28 m2
عمق اتاق به فضای مورد نیاز هر فرد در یک اتاق چند منظوره با پلان باز
گروهی یا اداری بستگی دارد. متوسط ارتفاع فضای اداری، 6-5/4 متر است.
روشنایی روز به ایستگاههای کاری با عمق تقریبی 5/4 متر از پنجره نفوذ
میکند (بر اساس موقعیت ساختمان اداره، واقع در یک خیابان باریک یا محوطه
باز) در قانون سرانگشت که D1D=1.5H عمق نفوذ نور و Hw ارتفاع کلاهک چارچوب
پنجره است (مثلاً D=4.5m, Hw=3m) ایستگاههای کاری که در عمیقترین ربع یک
اتاق قرار میگیرند، به نور مصنوعی نیاز دارند. گروههای کاری اغلب باید در
مناطق بدون روشنایی نور کار کنند، چون در صورت نیاز و طبق نقشه ساختمان،
این افراد باید در عمیقترین اتاقها مشغول کار شوند.
عرض راهروها به اشغال فضا و محوطه موردنیاز برای جابجایی لوازم بستگی دارد.
بطور کلی پهنای راهروها باید به حدی باشد تا دو نفر به آسانی از کنار
یکدیگر عبور نمایند.
فضای مورد نیاز جهت مبلمان اداری
مبلمان اداری در انواع متنوعی قابل دسترس میباشند:
تناسب لوازم اداری با دفاتر، تحت تاثیر عواملی چون قابلیت تظبیق، تنظیم،
دوام، سازگاری فضای نگهداری، بهرهوری، زییایی و چگونگی سیستم کششی
میباشد.
فضای مورد نیاز برای کارمندان در حالت نشسته یا ایستاده مبنایی برای
محاسبه حداقل فاصله بین میزها و میز تحریرهاست (حداقل فاصله مطلوب، 1 متر)
که این فاصله عمدتاً بستگی به موقعیت دیوارها با میزها نسبت به یکدیگر و
یا فضای خالی جلوی کمدهای بایگانی دارد.
پنجرههایی که در قسمت بالای یک دیوار قرار میگیرند، نور مطلوب و کاملی را
به اتاق میتابانند و در ضمن اجازه میدهند که از حداکثر فضای مفید یک
اتاق و لبه پنجره استفاده مفید شود.
بیشتر سیستمهای لوازم اداری و مبلمان در دفاتر امروزی بر اساس
استانداردهای دهه 1980 طراحی شده و هنوز هم جهت سیستمهای بایگانی از
میزهای کار و میزهای تحریر استفاده میشود. به دلیل افزایش استفاده از
مانیتورها و صفحه کلید کامپیوترها، استاندارد اروپایی، ارتفاع سطح میز کار
را 72 سانتیمتر اعلام کرده است. میز تحریر جدید به ابعاد 74×70×140
سانتیمتر و میز تحریر به ابعاد 78×78×156 از نمونه میزهای کار امروزی
هستند. از مزیتهای این قبیل میزها، میتوان به قابلیت تنظیم میز و ارتفاع
آن، محافظ در برابر لرزهها، قابلیت جذب امواج و زیرپایی با ارتفاع مناسب
اشاره کرد.
صندلیها باید قابل تنظیم، چرخدار و میله و در ضمن مجهز به پشتی تکیه دادن
باشند. پشتی یک صندلی باید دارای انحنای مناسب مخصوص ستون فقرات، استحکام
مناسب برای باسن و ران مصرف کننده باشد. انواع مختلف میز جهت استفاده
ماشیننویسها وجود دارد که برخی از آنها متناسب با فضای کم و محیطهای
کوچک بوده و از نظر طراحی طوری ساخته شدهاند که جزیی از لوازم اداری محسوب
میشوند.
دفاتر بایگانی، آرشیو و کارتهای اطلاعاتی مربوط به دانشگاهها و
آزمایشگاهها و .... را میتوان در کمدهای بدون پهلو که معمولاً از جنس
استیل و در ابعاد استاندارد ساخته میشوند، قرار داد.
پیشخوانهایی که معمولاً در بانکها و مناطق تجاری استفاده میشوند و
کارمند در پشت این پیشخوان و مشتری در جلوی آن قرار میگیرند، دراز بوده و
باید پهنای 60 سانتیمتری و ارتفاع 90 سانتیمتری داشته باشد. اگر پهنای
پیشخوان، 30 سانتیمتر باشد، ارتفاع آن حدود 100 سانتیمتر خواهد بود. در
محیطهای عمومی ساختمانها، برای حفظ ایمنی کامل، پیشخوانها از نظر ارتفاع
طوری ساخته میشوند که قابلیت دسترسی به تمام وسایل پشت پیشخوان برای
مشتری وجود نداشته باشد. فاصله تا میز و انجام امور خدمات برای مشتری باید
در پشت پیشخوان صورت گیرد. پیشخوانهای انفرادی را میتوان در فضای کف به
راحتی جابجا کرد.
برخی پیشخوانها و کلیه تابلوهای مربوطه، مثلاً در پذیرش و بخش اطلاعات،
پایانههیا VDU و صفحه کلید کامپیوتر وجود دارند. طراحی این مکانها بر
اساس نیاز محیط صورت میگیرد.
آرشیو ـ بایگانی اسناد و اوراق
علیرغم فنآوری نوین ادرای، استفاده از کاغذ به عنوان ابزار اصلی
ذخیرهسازی اطلاعات، افزایش یافته است، به گونهای که مصرف آن تا سال 1980
هر چهار سال دو برابر میشد. حافظه کامپیوتر، اینک روش متداولتر ذخیره
اطلاعات در سیستمهای ارتباطی اداری است، اما نیاز به آن چه که به عنوان
اطلاعات کد نشده معروف است (نامههای چاپ شده، متون، مطبوعات و ...) به این
معناست که استفاده از کاغذ همچنان ادامه دارد. ترتیب اسناد ذخیره شده در
یک سیستم اتیکت خورده، با مسیرهای رفت و آمد کوتاه و استفاده کارآمد از
فضا، ضروری است. فضا باید برای آرشیوها مهیا باشد. هرچه پهنای کابینتها
بیشتر شود، راهروی بین کابینتها هم باید پهنتر شوند.
طول × عرض (وسایل بایگانی) = فضای مورد نیاز جهت وسایل اداری
نصف طول × عرض + 5/0 = فضای مورد نیاز جهت راهروی بین کمدها
مجموع فضای مورد نیاز جهت لوازم اداری + فضا جهت راهروی بین آنها
کمدهای بایگانی با عمق زیاد، مقرون به صرفهتر هستند. فضای مورد نیاز برای
یک سیستم فایلگذاری عمودی m22/5 و فضای راهروها باید m22/3 (100:90) باشد.
برای سیستمهای فایلگذاری مسطح، مساحت کف m22/3 و فضای راهرو m26/3
(90:100 نسبت عکس) است. سیستمهای فایلگذاری مسطح نمیتوانند به اندازه
سیستمهای عمودی جا بگیرند و واحدهای قفسهای بلند به سختی سامان میگیرند.
فایلهای عمودی میتوانند از تعداد کارکنان قسمت بایگانی، تا میزان 40%
بکاهند. فایلهای آویخته از فضای دیوار، 87% بهتر از فایلهای جعبهای
هستند. محلهای کار فردی باید شامل قفسههایی برای طبقهبندی، یک میز کوچک و
یک صندلی چرخدار باشد.
اتاقهای بایگانی باید متمرکز باشند و بهترین اندازه مختصاتی پنجره بین
5/2-25/2 متر است. از آنجا که ارتفاع فقط 1/2 مورد نیاز است، سه طبقه از
فایلگذاری میتواند به فضایی اختصاص یابد که در دفاتر معمولی دو طبقه بکار
میرود. اتاقهای انباری خشک ضروری هستند و اتاقهای زیر شیروانی و
زیرزمینها برای انبار نامناسب هستند.
قفسههای باریک با فایلهای آویزان و سطحی برای نوشتن میتواند ارتباطی را
میان محلهای کار فردی فراهم آورد. سیستمهای فایلگذاری متحرک با حذف
گذرگاههای واسط در فضا صرفهجویی میکنند (100-12%). استاندارد ثابتی برای
سیستمهای فایلگذاری وجود ندارد.
برای سیستمهای بایگانی معمولاً برای ثبت اسناد، آرشیوها، کتابخانهها و
قسمتهای ذخیرهسازی مناسبند. افزایش بار برای هر مترمربع از فضای سطح،
باید مورد توجه قرار گیرد. قفسهبندیهای فایل میتوانند با دست یا به
روشهای مکانیکی حرکت کنند. در برخی طرحها، کل سیستم یا فقط بخشهایی از
آن میتوانند با یک دستیگره قفل شوند.
ایستگاههای کاری با کامپیوتر
محیطهای کاری مجهز به کامپیوتر، باید حداقل یک مانیتور و یک صفحه کلید
باشد. استانداردی برای این محلهای کار وجود ندارد، زیرا به فرآیندهای کاری
فردی بسیار (به عنوان مثال: از یک ترمینال ساده شبکهای برای استعلامها
تا سیستمهای متکی به خود، برای ورود و پردازش دادهها که علاوه بر
مانیتورها و صفحه کلید، میتواند دارای درایوها، اسکنرها، چاپگرها و سایر
دستگاههای جانبی باشد) بستگی دارد. این محلهای کار، باید مطابق با
الزامات امنیت ملی و استانداردهای فنی مورد قبول کلی برای عملکرد مطلوب، بر
اساس درک اصول ارگونومیک باشد.
طراحی محیطهای کاری
وسایلی که در هر محیط به صورت متناوب مورد استفاده قرار میگیرند، در حوزه
دید قرار داشته و در دسترس باشند. بهترین وضعیت کار، زمانی است که آرنج و
بازوی فردی که در حال کار است، با هم زاویه 90 درجه تشکیل دهند. رانها
باید موازی کف باشند و با ساقها زاویه 90 درجه تشکیل دهند.
میز و صندلی باید قابل تنظیم باشند تا افراد با قد متفاوت، به درستی و
راحتی روی آنها مستقر شوند. دو سیستم ارگونومیک زیر مورد قبول هستند:
الف) محل کار فردی نوع 1
میز با ارتفاع قابل تنظیم cm 78-60
صندلی با ارتفاع قابل تنظیم cm 54-42
ب) محل کار فردی نوع 2.3
میز با ارتفاع ثابت cm 72
صندلی با ارتفاع قابل تنظیم cm 50-42
زیرپایی قابل تنظیم cm 15-0
فاصله بین پاها باید به حد کافی باشد.
در محلهای کار، تمام اقلام نزدیک به کاربر، باید از 25-20% بازتاب
برخوردار بوده، روشنایی بین 300.500 لوکس داشته باشد. در ضمن درخشش نیز
باید محدود باشد. نوارهای نوری را باید موازی پنجره قرار داد. سطوح مات در
اتاق، باید دارای فاکتورهای بازتاب توصیه شده باشند، یعنی: سقف حدود 70%،
دیوارها حدود 50% و پارتیشنهای متحرک حدود 50-20%.
خط دید کارگر به مانیتور باید موازی با پنجرهها و دستههای نور باشد،
مانیتور در صورت امکان باید بین آنها قرار گیرد. برای کنترل روشنایی روز در
کارگاههای نمایش تصویری، نصب پرده ضروری است.
برای کنترل محیط و محافظت در برابر سر و صدا، از توصیههای محلی استفاده
میشود. استفاده روزافزون از تجهیرات الکترونیک گرمازا در دفاتر، خنک
کنندههای دیگری را طلب میکند تا دمای مطلوب را ثابت نگه دارد.
تاثثر فنآوری اطلاعات
به دلیل وجود مواد و ابزار در محل کار،پرسنل باید در این محلها حضور یابند
و فعالیت آنها باید تحت کنترل و نظارت واقع شود. اما پیشرفتهای تکنولوژی
اطلاعاتی، به این معناست که لازمه کار دفتری (اطلاعات) میتواند به صورت
الکترونیکی انتقال یابد. ابزارهای کار دفتری، به صورت فزایندهای عبارتند
از تلفن و یک محل کار، که هر دوی آنها را میتوان در خانه نیز مستقر ساخت.
نوآوریهای تکنولوژی اطلاعاتی، تدریجاً از تاثیر بر چگونگی تعریف محیط کار
برخوردار میشوند. همچنین این امر، کارکنان را از التزام جغرافیاییشان رها
میکند. محل کار، بدون آدرس در حال تبدیل شدن به یک واقعیت فنی است، به
خصوص با انتقال صدا و پیوندهای اطلاعاتی به هر جایی در جهان. اما محل کار
با هر آدرسی، دارای پیامدهایی هم برای مردم و هم برای سازمانهاست. همچون
نیاز به یکپارچگی اجتماعی و فنون مدیریت جدید که میتوانند با نیروی کار
گستردهای سر و کار داشته باشند.
و....
