مطالعات, طراحی, باغ کودک,(مهدکودک)

چکیده
ای هفت سالگی......
...بعد ازتو ما صدای زنجره ها را کشتیم
وبه صدای زنگ ،که از روی حرفه ای الفبا بر می خاست
و به صدای سوت کارخانه های اسلحه سازی ،دل بستیم.
بعد از تو که جای بازیمان زیر میز بود
از زیر میزها
به پشت میزها
و از پشت میزها
به روی میزها رسیدیم.
وروی میزها بازی کردیم وباختیم،
رنگ تو را باختیم ای هفت سالگی....(فرخزاد فروغ،ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد)
سیصد سال پیش درطول کم وبیش نیم قرن انفجاری رخ دادکه امواج آن سراسر کره زمین رابه لرزه درآورد.جوامع را درهم ریخت وتمدنی به تمامی نوین خلق کرد.این انفجارانقلاب صنعتی بود ونیروی جذر ومد آن با تمامی نهادهای گذشته تصادم کرد وشیوه زندگی میلیون ها انسان را دگرگون ساخت.
با آغاز حرکت موج دوم با انتقال تولید اقتصادی از مزرعه به کارخانه دیگر به صورت یک واحد بایکدیگر کار نکردند با نیاز به کارگران برای کار درکارخانه ،وظایف اصلی خانواده دیگر واگذار شد.
تعلیم وتربیت کودک رامهد کودک ها ومدارس به عهده گرفتند .مواظبت ازسالخوردگی به خانه های سالمندان سپرده شد.درنتیجه ساختار مرکزی دیگری برای جوامع به وجود آمدکه همانا آموزش وپرورش همگانی بود.که بر پایه مدل کارخانه طرح ریزی شده بود.خواندن،نوشتن ،حساب وقدری تاریخ...را یادمی دهد.این برنامه درسی آشکار بود.اما درپشت ان یک برنامه درسی نهان که چندان آشکار نبود وجود داشت.این برنامه مشتمل برسه درس وقت شناسی،درس کار تکراری طوطی وار بود.
فرخزادفروغ،ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد
الوین تا فلر،موج سوم
با صنعتی شدن شهرها ودورشدن انسان ها از طبیعت برخلاف فطرتشان جوامع امروزی دچار مسائل روحی وکمبودهای شخصیتی افراد درونشان شدند.برای درمان چنین معضلی باید مسئله راریشه یابی کرده ودرمان ریشه ای انجام داد.هر گاه جامعه ای با دو یا سه موج تحول به طور همزمان مواجه شود که به هیچکدام کاملا مسلط نشده باشد تصویر آینده درهم می ریزد.درکشورما نیز تلاقی امواج وجود دارد.که خود پیامدهای خاص رادارد. ازجمله آن مسائل معماری کشور ماست که به دلیل طی نکرده دورهای تحول وتکامل دچار بی هویتی می باشد که حاکی ازهمین دردمندی انسان های جامعه مان است.چرا که یکی از مهمترین وگویاترین جلوه های فرهنگی هرقومی ،معماری آن قوم است.
با توجه به این که زنان نیز درموج صنعتی درخارج از خانه کار می کنند لزوم پیش بینی فضایی جهت نگهداری، آموزش وپرورش کودکان ،نه صرفا مکانی برای آنها،بیش ازبیش احساس می شود.
باتوجه به اینکه کودکان در مستعدترین شرایط وبهترین وضعیت از جهت توان ذهنی وجسمی برای یادگیری می باشند وتائید آموزش برآنان ماندگاری است ودرعین حال آن ها آینده سازان جامعه نوین آینده هر کشوری به شمار می روند باید مورد توجه قرار گیرند.
دردوران کودکی ونوجوانی که پایه های فکری وتربیتی آدمی بنا می شود نقش کالبدی محیط آموزشی از اهمیت شایانی برخوردار است.برای تدریس با رویکرد پرورش خلاقیت باید باور کنیم آنچه که درآموزش اهمیت داردیادگیری،یادسپاری وباز پس دادن معلومات نیست بلکه فرآیند حرکت ذهن از یک نقطه لذت از جستجو ورضایت حس کنجکاوی درفرآیند حرکت تجربه است.آموزش کودک بارویکرد پرورش خلاقانه نوعی درگیری ذهنی میان دانش آموز ویک معماربرای یافتن پاسخی قانع کننده است.از آنجایی که اساس شخصیتی افراد درکودکی آنها شکل می گیرد بنابراین اهمیت فضای پرورش کودک بسیار حائز اهمیت است.که حاصل ارتباط کودک وظرفیت های فکری اوبا تاثیرات محیط پیرامون اوست.
بنابراین از آنجا که درسالهای ابتدایی زندگی،شخصیت شکل یافته ای ندارد کوچکترین تغییر درشرایط پیرامونش می تواند به تحولات بنیادینی درشکل گیری شخصیت او شود.
بررسی سیر تحولات معماری با طبیعت نشان می دهد که درگذشته ،انسان رابطه ای تنگاتنگ،هماهنگ وستایش آمیز باطبیعت داشته است.اما این رابطه دردوران معاصر مورد سوال قرار گرفته وضرورت بازنگری درپیوند طبیعت بافضاهای شهری ومعماری راآشکار ساخته است.
شاید روح وجانمایه زندگی از زندگی های ما رخت بربسته که این چنین حاکمیت برنامه ای بر لطافت،طراوت وتنوع فائق آمده است. به جای خانه ومنزلگاه های پرجنب وجوش با حیاط وحوض وگلدان های شمعدانی،قوطی های خوابگاهی بدون حیاط،به جای کوچه های پرپیچ وخم وپرسایه با جوی آب وسط،خیابان هایی هم شبیه به هم با نمادهایی تایپ شده جای درزندگی ما باز کرده اند.
این فضاهای امروزین،آدم های امروز وفردا را می سازد.آدم امروزی ،به روز قبل عادت کرده وتلاشی برای دوباره آفریدن وخلق کردن امروز ندارد.پویایی او درکشاکش زندگی ماشینی از دست می رود ورمقی درانتهای یک روز ترافیک برای خلاقیت اوباقی نمی ماند.
به نظر می رسد تغییر بنیادی درچنین فردی امکان پذیر نیست وبرای جستجو چاره می بایست به دوران کودکی بپردازیم واز همان آغاز به فکر دگرگونه کردن محیط زندگی برآییم وبا اصلاح وبازبینی فضاهای مرتبط با کودک،محیطی دیگرگونه بیافرینیم. به امید روزی که انسان هامعنی واقعی زندگی کردن درفضایی روح دار رابیابند وطراوت طبیعت رابا تک تک سلولهایشان احساس کنند.
بنابراین،این پروژه درصدد یافتن کالبدی برای اصلاح فرآیندی که جهت گیری وتوجه اش به سمت رشد تفکر خلاق درکودکان است،می باشد.دراین پروژه پس از بررسی انتخاب موضوع وچرایی موضوع به شناخت موضوع پرداخته ایم.
-سپس اهمیت اوقات فراغت برای پرورش کودک را مورد بررسی قرار می دهیم.که پرداختن به فضای مورد استفاده کودکان در برانگیختن خلاقیت آنها حائز اهمیت می شود.پس دراین راستا به بخش هایی همچون اهمیت فضای باز فضای سبز می پردازیم که شامل زیر فصل هایی مثل انواع فضای باز وتطبیق آن با فرهنگ جامعه مان می باشد. درنتیجۀ به بررسی وشناخت باغ به ایرانی به عنوان ظرف واینکه چه خصوصیاتی درباغ ایرانی هست که می تواند با توجه با فرهنگ کودکان ایران برای آنها جالب باشند(انواع فضاهای باز-نیمه باز وبسته وعناصر طبیعی زمین-
آزاده آقا لطیفی،پایان نامه کارشناسی ارشد،دانشکده هنرهای زیبا
آب- آسمان که دردسترس کودکان است.وپس ازآن شناخت کودکان به عنوان مظروف وبررسی خصوصیات روحی وروانی ونیازهای آن ها(روانشناسی کودک)درزیر فصل های کودک ونقاشی-کودک ومعماری-وتاثیر بازی وآموزش ورشد خلاقیت کودکان دارای اهمیت می شود.بعد ازآن با شناخت ظرف (مقیاس فضاها) و مظروف (زندگی کودکانه) وبررسی تاثیرات دو سویه ظرف (محیط) ومظروف (کودک)به شناخت شاخصه های طراحی ومعماری برای کودک می رسیم:
کلید واژه ها
کودک،بازی،آموزش،روانشناسی کودک،طبیعت ،فضای باز.

























فهرست مطالب

فصل اول: شناخت موضوع 1
1-1. مقدمه 2
1-2.آموزش و پرورش پیش از دبستان در جهان 3
1-3.مرور تاریخی بر فضای آموزشی در ایران 3
1-4. آموزش و پرورش پیش از دبستانی در اصفهان 6
1-5.ایده ها و مفاهیم بنیادی در فضاهای آموزشی معاصر 6
1-6.کاربرد تعادل در طراحی پارک 9
1-7.شناخت کودِک یا کودَک 10
1-8. پیمان نامه جهانی حقوق کودک 10
1-9.نیازهای اساسی کودکان 12
1-10. روانشناسی کودک 12
1-11.کودک و نقاشی 20
1-12. کودک و معماری 22
1-13.خلاقیت 26
1-14.رشد کودک 30
1-15.رنگ در فضای مهد کودک 32
1-16.شناخت مهد کودک 34
1-17. نتیجه گیری فصل اول 43
فصل دوم: معرفی و نقد بررسی مصادیق 50
2-1.مقدمه 51
2-2.نمونه خارجی 52
2-3.نمونه های مهدکودک ایرانی 58
2-4.نتیجه گیری 60
فصل سوم: ضوابط و استانداردها 62
3-1.مقدمه 63
3-2.ضوابط طراحی 63
3-3. ضوابط مکانی که برای کودکان اختصاص می دهیم 64
3-4.ضوابط طراحی فضاهای داخلی 65
3-5.تجهیزات فضای کودکان 69
3-6.ضوابط ایمنی 73
3-7.فضاهای داخلی 84
3-8.نتیجه گیری 86
فصل چهارم: بستر شناسی 90
4-1.مقدمه 91
4-2.فرهنگ چیست؟ 92
4-3.تعریف اقلیم 94
4-4. موقعیت و وسعت طبیعی وجغرافیایی اصفهان 96
4-5.تعیین جهات بهینه استقرار ساختمان 98
4-6.ضوابط طراحی جدار خارجی 99
4-7.ضوابط محوطه سازی 99
4-8.ساختار شهر اصفهان 99
4-9.دلیل انتخاب سایت 100
4-10.آنالیز سایت 101
4-11.نتیجه گیری 102
فصل پنجم: استخراج احکام معماری و روند طراحی 103
5-1.فضاهای تفریحی_آموزشی 108
5-2.فضاهای آموزشی شامل کلاس های 108

فهرست اشکال

تصویر نمونه آماری (1-1) 46
تصویر نمونه آماری (1-2) 47
تصویر نمونه آماری (1-3) 48
تصویر نمونه آماری (1-4) 49
عکس(2-1) پلان طبقه همکف مهدکودک 53
عکس(2-2) پلان طبقه دوم مهد کودک 54
عکس(2-3) مقطع شمالی جنوبی – مهدکودک 54
عکس(2-4) مقطع شرقی غربی – مهدکودک 55
عکس(2-5) نمای مهدکودک 55
عکس (2-6)پلان مهد کودک 56
عکس (2-7) دیاگرام 57
عکس(2-8) نمای شمالی 57
شکل(3-1) اسباب بازی 70
شکل(3-2) تجهیزات فضای بازی 70
شکل(3-3) تجهیزات فضای آموزش و هنر 70
شکل(3-4) ابعاد تجهیزات که در حالت نشسته مورد استفاده قرار می گیرد – سانتی متر 71
شکل(3-5) تجهیزات فضای عمومی 71
شکل (3-6) رعایت نکات ایمنی در طراحی نرده ها 75
شکل(3-7) فاصله مناسب نرده ها 75
شکل (3-8) تناسب ابعاد و شکل نرده با دست کودک 76
شکل (3-9) فواصل عناصر عمودی و افقی نرده 77
شکل (3-10) استفاده از شیشه در درهای باد بزنی 79
شکل(3-11) جداسازی فضای ورودی و مسیر حرکت وسایل 3-6-1-5.نقلیه 79
شکل(3-12) فاصله مناسب لبه دستگیره های اهرمی با سطح در 80
شکل(3-13) فاصله مناسب اجزای دستگیره در 80
شکل (3-14) پنجره های فوقانی با امکانات نظافت 81
شکل(3-15) گوشه های تجهیزات باید گرد شود 82
عکس(4-1) نقشه ایران - اصفهان 94
عکس(4-2) هوائی سایت 101
عکس(4-3) راههای ارتباطی 101
عکس(5-1) محورهای طراحی 108


فهرست جداول

جدول (3-1) 63
جدول(3-2) ضرایب اندازه های تجهیزات بر قد ایستاده کودک 64
جدول (3-3) ضریب اندازه های تجهیزات نسبت به قد ایستاده کودک 72
جدول(3-4) خلاصه ضوابط ایمنی –سانتی متر 83
جدول(3-5) فضاهای داخلی 84
جدول (3-6) فضاهای خارجی 85