مطالعات, طراحی, بیمارستان, عمومی ,منطقه ایی

مقدمه
در چند سال گذشته و در پی گذراندن دروس دانشگاهی و آشنایی با مقوله طراحی مراکز درمانی این موضوع که پزشکی نیز گام به گام همراه با معماری تخصصی تر شده ولی در این بین ارتباط آن ها که در نقطه مراکز درمانی تلاقی پیدا می کند در کشور ما کاملا ضعیف می نماید و خصوصا ناتوانی مراکز تخصصی در این زمینه کاملا مشهود است.
از آن زمان این سوال کاملا ذهن مرا به خود مشغول ساخت و هر چه می گذشت بر تشویش ذهن من در این زمینه افزوده می شد.
چگونه می توان شکل عمومی بیمارستان ها را از حالت فعلی خارج نمود و به بیمارستان به عنوان یک فضایی کاملا حرفه ای چه از لحاظ غالب معماری و چه از لحاظ تخصص پزشکی نگریست و صرفا جنبه عملکردی این فضا مشهود و چشمگیر نباشد؟
آغاز راه دشوار و پایانش نامعلوم بود. در ابتدای امر متوجه موضوع مهمی شدم که دو طرف (معماری و پزشکی) به آن منتهی می شدند : انسان.
معماری : هنر و دانش طراحی ساختمان ها ست. تعریفی گسترده تر از معماری می تواند طراحی کلیه محیط ساخت و ساز، از سطح شهر سازی و محوطه سازی گرفته تا طراحی مبلمان و فرآورده ها را نیز در بربگیرد. معماری تجسم عینی و کاربردی کردن هنر در زندگی روزمره است. محیط اطراف ما را طبیعت زنده و ساختمان که ساخته معماری است فرا گرفته است.
بنابراین پزشکی از پر مسئولیت ترین مشاغل در ارتباط با انسانیت است و کسانی که معلوماتی را برای خدمت به انسانیت و نجات آدمی فرا می گیرند به درستی داروی مضر و کشنده و بیهوده تجویز نکنند و موازین شرعی، حقوقی و پزشکی را در ارتباط با بیمار خویش کاملا رعایت کنند و باز بر اساس همان سوگند نامه کهن، پزشک باید بیمار را مانند والدین خود فرض کند و در صورتی که محتاج باشد درآمد خود را با وی تقسیم و احتیاجات بیمار را بر طرف کند.
پر واضع است که در امر پزشکی و درمان مسئولیتی بر عهده دارد و عهده دار خدمتی است، وظیفه او الهی و انسانی است و اگر در انجام این مسئولیت رضای خدا و مقام قرب الهی را هدف قرار دهد حرکات و سکنات او عبادت خواهد بود.
لذا مهمترین چیزی که در پزشکی کاربرد اساسی دارد و از تاثیر شگرف برخوردار است اخلاق پسندیده و خدمت خالصانه به انسان ها و به ویژه انسان های بیمار و محتاج است و همانطور که گفته شد، پزشک باید بیمار را یکی از بستگان نزدیک خویش فرض کند و با روی گشاده با او مواجه شود و جدای از تجویز دارو به بیمار توصیه های علمی و آموزشی کند.
چنین نظام ساختاری، می تواند الگوی مناسبی در زمینه معماری های بیمارستانی باشد. یقین دارم که به مرور با افزایش معماران و طراحان که از توانایی خود در ایجاد – نه چندان دشوار – ساختمان و تسهیلات قابل دسترسی آسان آگاه می شوند، موانع غیر ضروری که مدتهای زیادی نا آگاهانه سد راه بهبود بیماران بوده است، از پیش پا برداشته خواهد شد.
فهرست مطالب
عنوان صفحه

فصل اول 1
پیشینه مراکز درمانی 1
1-1تاریخچه 2
نظام سنتی 4
1-1-2 نظام نوین 4
1-1-3 تحول مراکز درمانی: 4
1-2 تقسیم بندی بر حسب وظیفه در بیمارستان ها 5
1-3 بیمارستان های اولیه 8
1-3-1 بیمارستان سنت کراس در وینچستر 8
1-3-2بیمارستان سنت مری در چیچستر 8
1-3-3 بیمارستان فورد در کاونتری 8
1-3-4بیمارستان جرج هریت در ادینبورگ 8
1-3-5 بیمارستان منطقه ای کلمبوس 8
1-3-6 بیمارستان منطقه ای براک 10
فصل دوم 12
بیمارستان 12
2-1 مراکز پزشکی ، بهداشتی ، مطب های جمعی 13
2-1-1-عوامل موثر در طراحی 13
2 -2 بیمارستان ها 14
2 -3 انواع بیمارستان 15
2 -4 بررسی و برنامه ریزی احداث بیمارستان 16
2-4-1 موقعیت جغرافیایی منطقه تحت پوشش بیمارستان 16
2 -4-2 وضعیت جمعیت شناسی منطقه 16
2 -4 -3 وضعیت اقتصادی منطقه 17
2 -4 -4 وضعیت بهداشتی – درمانی مردم 17
2 -4 -5 وضعیت موسسات بهداشتی - درمانی 17
2 -4 -6 اطلاعات سرمایه گذاری 18
5-2:شاخص تخت 19
3-6 ـ بیمارستان از بعد منطقه ای 20
فصل سوم 24
استانداردهاو شناخت و بررسی عملکرد بخش های مختلف بیمارستان 24
3-1 ـ طرح ساختمان بیمارستان و عملکرد بخشها 25
3-2 ـ بخش های بستری 26
3-2-1 ـ تناسب بیمارستان با ظرفیت بخش خوابگاهی 28
3-2-2 ـ ترتیب تختها 28
3-2-3 ـ درها و پنجره ها 29
3-2-4 ـ خدمات عمومی در بخش های بستری داخلی / جراحی 31
3-2-5 ـ سیستم های راهبری بیمارستان در رابطه با بخش های بستری داخلی / جراحی 31
3-2-5-1 ـ توزیع خوراک و آشامیدنی بیماران 32
3-2-5-2 ـ آورد و برد بیماران بستری 33
4-2-5-3 ـ رختکن کارکنان 34
3-2-5-4 ـ اتاق های معاینه و درمان 35
3-2-5-5ـ ملاقات بیماران 35
3-2-6 ـ شرایط مناسب محیط بیمار 36
3-2-6-1 ـ نور ، منظره و تهویه طبیعی 37
3-2-6-2 ـ نور مصنوعی 38
3-2-6-3 ـ دما ، رطوبت و تهویه مکانیکی 38
3-2-6-4 ـ بهداشت محیط و کنترل عفونت 39
3-2-6-5 ـ ایمنی 39
3-2-6-6 ـ صدای مطلوب و نامطلوب 39
3-2-6-7 ـ تسهیلات آسایش و ایمنی بیماران 41
3-2-6-8 ـ رنگ و فضای معمولی 42
3-2-6-9 ـ امکانات مناسب برای معلولان 43
3-2-6-10 ـ حمام ها و سرویس های بهداشتی 44
3-2-7 ـ تهسیلات و فضاهای مورد نیاز پزشکان و پرستاران در بخش های بستری داخلی / جراحی 45
3-2-8 ـ رابطه « کنترل عفونت » با برنامه ریزی و طراحی بخش های بستری داخلی / جراحی 46
3-2-9 ـ ایمنی 47
3-2-9-1 ـ ایمنی در برابر زلزله 51
3-2-9-2 ـ ایمنی بیماران در برابر خطرات فیزیکی داخلی بخش 52
3-2-10 ـ ارتباط بخشهای بستری داخلی / جراحی در بیمارستان 53
3-2-10-1 ـ ظرفیت یک بخش بستری داخلی / جراحی 54
3-2-10-2 ـ ارتباط بخش های بستری داخلی / جراحی با سایر بخشهای بیمارستان 55
3-2-10-2-1 ـ آورد و برد بیماران 55
3-2-10-2-2 ـ آورد و برد ابزار و وسایل 57
3-2-11-2 ـ مکان ایستگاه پرستاری 59
3-2-11-3 ـ گروه بندی بیماران برحسب شدت و شرایط بیماری و خصوصیات روانی بیمار 60
3-2-11-3-1 ـ بیماران در شرایط سخت بیماری 60
3-2-11-3-2 ـ بیماران در شرایط متوسط بیماری 61
3-2-11-3-3 ـ بیماران در دوران نقاهت 61
3-2-11-4 ـ ظرفیت بخش بستری و مکان اتاق های بستری در رابطه با ایستگاه پرستاری 61
3-2-11-5 ـ فضاهای مشترک بین دو بخش بستری 62
3-3 ـ بخش های کمک تشخیص 62
3-3-1 ـ رادیولوژی سنتی 64
3-3-2-1 ـ تجهیزات 66
3-3-2-2 ـ بیمار 67
3-3-2-3 ـ مسیر حرکتی پرسنل 68
3-3-2-4 ـ مسیر حرکتی اطلاعات 68
3-3-2-5 ـ عملکرد 69
3-3-3 ـ اجزاء یک اتاق عکسبرداری تشخیصی 69
3-3-3-1 ـ اتاق انتظار 70
3-3-3- 2 ـ اتاق کار 70
3-3-3-3 ـ رختکن بیمار 71
3-3-3- 4 ـ منطقه کاری تکنسین 71
3-3-3-5 ـ خواندن و مشاوره 73
3-3-3-6 بایگانی فیلم 74
3-3-3- 7 پردازش فیلم 75
3-4ـ آزمایشگاه 78
3-4 ـ 1 نکاتی پیرامون تاسیسات آزمایشگاه 80
3-4 ـ 2 آزمایشگاه ها ، تشخیص عملکردی 81
3-5 ـ بخش جراحی 82
3-5 ـ 1 ارتباط عملی 83
3-5 ـ 2 تجهیزات 85
3-5 ـ 3 محل تماشا 85
3-5 ـ 4 اندازه اتاق 85
3-5 ـ 5 ساختمان و تجهیزات بخش اعمال جراحی 86
3-5 ـ 5 ـ 2 دیوارها ، کف و سقف اتاق عمل 89
3-5 ـ 6 تعداد اتاق های عمل نسبت به ظرفیت بیمارستان 90
3-5 ـ 7 سازمان دهی بخش جراحی 91
3-5 ـ 8 قسمت استریلیزاسیون 91
3-5 ـ 9 فضاهای اصلی عمل جراحی 92
3-5 ـ 10 امکانات پس از عمل 93
3-6ـ بخش مراقبت های ویژه 94
3-7 ـ بخش های خدمات و پشتیبانی 95
3-7ـ 1 محوطه خدمات رسانی 95
3-7ـ 1 ـ 1 فضاهای تدارکاتی 96
3-7 ـ 1 ـ 2 وسایل حمل و نقل 97
3-7 ـ 1 ـ 3 تدارکات متمرکز 97
3-7ـ 1 ـ 4 بخش های تاسیسات حرارتی ، سوخت زباله و برق اورژانس 98
3-7 ـ 1 ـ 5 محل استقرار و نصب دستگاه های زباله سوز 98
3-7 ـ 1 ـ 6 تدارکات فنی 99
3-7ـ 1 ـ 7 تهویه و گازها 99
3-7 ـ 1 ـ 8 واحد گرمایش مرکزی 100
3-7 ـ 1 ـ9 سیستم های برق 100
3-7ـ 1 ـ 10 تامین مرکزی گاز 100
3-7ـ1 ـ 11 کارگاه ها 101
3-7 ـ 1 ـ 12 بونکرها 101
3-7 ـ 1 ـ 13 آشپزخانه 101
3-7 ـ1 ـ 13 ـ 1 سالن غذا خوری ( سلف سرویس ) 101
3-7 ـ 1 ـ 13 ـ 2 تدارک غذا 102
3-7ـ 1 ـ 13 ـ 3 آشپزخانه مرکزی 102
3-7 ـ 1 ـ13 ـ 4 بخش انبار مواد غذایی 103
3-7ـ1 ـ 13 ـ5 آشپزخانه و عملکرد آن 103
3-7ـ1 ـ 14 رختشویخانه 104
3-7 ـ 1 ـ 15 استریلیزاسیون مرکزی 105
3-7-1 ـ 16 داروخانه 107
3-7-1 ـ 16 ـ 1 پیچیدن نسخه 107
3-7ـ 1 ـ 16 ـ 2 ترکیب 109
3-7-1 ـ16 ـ3 ساخت 109
3-7 ـ 1 ـ 17 تسهیلات کارکنان 110
3-7 ـ 1 ـ 18 بخش اداری بیمارستان 110
3-7 ـ 1 ـ 18 ـ 1 بخش نگهداری اسناد و مدارک پزشکی 111
3-7 ـ 1 ـ 18 ـ 2 ورودی اصلی 112
3-7 ـ 1 ـ 18 ـ3اتاقهای اداری 112
3-7 ـ 1 ـ 19 ورودی و خروجی 113
3 – 8 - تصاویر و استانداردها 114
فصل چهارم :نمونه موردی 122
4-1-نمونه موردی داخلی 123
4-1-1-دی کلینیک یاسوج 123
4-2-نمونه موردی خارجی 128
4-2-1- مرکز تشخیص سرطان 128
4-2-2- بیمارستان obici 129
4-2-3- انستیتو سنت پیر 130
4-2-4- بیمارستان آگاتاریه 136
4-2-5- بیمارستان ویل اورر 139
فصل پنجم 143
مطالعات اقلیمی 143
5-1 جغرافیا و تاریخچه شیراز: 144
5-2 ویژگی های آب و هوای شیراز : 145
5-2-1 تابش خورشید 147
5-3 بررسی معماری و بافت شیراز در ارتباط با مسائل اقلیمی 148
5-3-1 مطالعه تابش و سایه در دو حالت جهتگیری بنا 148
5-3-2 حالت چرخش 30 درجه بنا به سمت جنوب غربی 148
5-3-3 حالت چرخش 60 درجه بنا به جنوب شرقی 148
5-3-4 تأثیر باد در جهتگیری بناها 149
5-3-5 جهت قبله 149
فصل ششم 150
مکان یابی وتحلیل سایت 150
6-1- سایت مورد نظر در شهرک صدرا واقع می باشد. 151
6-2-دلایل انتخاب سایت: 151
6-3-تحلیل سایت: 153
6-3-1-مسیر دسترسی: 154
6-3-2-آلودگی صوتی: 155
6-3-3-نمایش کاربری اطراف 156
6-3-4-شرایط اقلیمی 157
فصل هفتم 158
معرفی سیستم سازه وتاسیسات 158
7-1-تاسیسات مکانیکی 159
7-1-2 تاسیسات حرارتی و برودتی بیمارستان 159
7-1-3 سیستم مرکزی تهویه مطبوع و حرارت مرکزی 159
7-1- 4 سیستم های آبرسانی، فاضلاب، گازهای طبی 160
7-1-5 تاسیسات الکتریکی 160
7-1-5-1- فشار قوی 160
7-1-5- 2 فشار ضعیف 160
7-1-6 - سیستم های جریان ضعیف( ارتباطات) 160
7-1-7-خلاصه مشخصات تاسیسات 161
7-1-7-1-تجهیزات سرمایش،گرمایش و تهویه مطبوع:(تجهیزات مولد) 161
7-1-7-2- تجهیزات سرمایش،گرمایش و تهویه مطبوع:(تجهیزات تبدیل حرارت) 161
7-1-7-3-تجهیزات انتقال و توزیع: 161
7-2-سازه: 162
7-2-1- تقسیم بندی سازه ها از نظر مصالح و اجرا 162
7-2-2- مقایسه فنی انواع اسکلت ساختمانی 162
7-2-2-1- بارهای ثقلی 162
7-2-2-2- بار زلزله 162
7-2-3- انواع سیستم های باربر جانبی لرزه ای 163
7-2-4- مقایسه انواع اسکلت ها از نظر باربری و ایمنی در آتش سوزی 164
7-2-5-مشخصات پیشنهادی سازه: 164
فصل هشتم 165
عرصه بندی طرح و استاندارد ها و نقشه های طرح 165
8-1-برنامه فیزیکی 166
8-1-1 بخش اورژانس 166
8-1-2-پذیرش اصلی بیمارستان 167
8-1-3-درمانگاه: 168
8-1-4-رادیولوژی: 168
8-1-5-آزمایشگاه: 169
8-1-6-تشخیص ویژه: 171
8-1-7-بخش اعمال جراحی 171
8-1-8-بخش icu 173
8-1-9-بخش اعمال زایمان 174
8-1-10-بخش نگهداری کودک 176
8-1-11-بخش بستری 17تخته 176
8-1-12-استریل مرکزی 178
8-1-13-کاخداری 179
8-1-14-رختشورخانه 180
8-1-15-اشپزخانه 181
8-1-16-نگهداری جسد 182
8-1-17-انبارها 183
8-1-18-تعمیرات 184
8-1-19-تاسیسات 184
8-1-20-اداری 184
8-2-نقشه ها 186
8-3-نقشه جزئیات نقشه 12 187
منبع ماخذ 192
منابع انگلیسی 193