رساله, طراحی, کتابخانه, ۲۲۱ صقحه – مطالعات, تطبیقی, کتابخانه – مطالعات زمینه کتابخانه –

عنـوان پروژه:
عنوان پروژه، طراحی کتابخانه عمومی است. این نوع کتابخانه ها، بر خدمات اجتماعی در سطح شهر تأکید می کند.
در ایجاد کتابخانه عمومی، فرض بر این نهاده می شود که یک انسان هر چه بیشتر بداند فرد مفیدتری به حال جامعه خود خواهد بود و از این رو برای همه افراد یک جامعه باید امکاناتی فراهم آورد تا مطابق نیازهای خویش، خواندن آنچه را به حال خود مفید می دانند، در دسترس داشته باشند.
بیان ضرورت های طراحی
کتابخانه گردآورنده تلاش های فرهنگی، هنری، علمی و فنی بشر و قلب نظام اطلاع رسانی یک جامعه است. و با توجه به جایگاه محوری ارتباطات و اطلاع رسانی در تمدن کنونی کتابخانه نهادی است که در عین حفظ میراث دیروز نقشی فعال در شکل دادن به امروز و تغییر جامعه به سوی فردای متعالی دارد. و به این اعتبار کمتر نهادی را می توان یافت که چنین پیوند اساسی با وضع حال و سرنوشت آینده نسبتاً دور یک ملت داشته باشد.
شهر مشهد به عنوان یکی از کلان شهرهای کشور، در مقاطع مختلف تاریخی علاوه بر مؤثر بودن در سرنوشت کشور، به عنوان کانون علم و ادب زادگاه اندیشمندان بسیاری بوده است.
ولی با این وجود به دلیل کمبود مراکز فرهنگی اجتماعی، این استان همواره از فقر فرهنگی اجتماعی زیادی رنج می برد.
تا جائی که برای انجام یک مطالعه جامع و مناسب برای یک موضوع، نمی توان حتی یک کتابخانه و یا مرکز فرهنگی مناسب را انتخاب نمود و برای به دست آوردن کوچکترین اطلاعات در هر زمینه ای، نیاز به صرف وقت و هزینه زیادی است که از عهده اغلب
دانش پژوهان و دانشجویان خارج است.
از سوی دیگر دور افتاده بودن شهر نسبت به مراکز علمی و فرهنگی کشور، کار سفر کردن به این شهرها را مشکل کرده است و باید زمان و هزینه زیادی صرف آن کرد. لذا توجه به ساخت مراکز فرهنگی، آموزشی و اطلاع رسانی در این منطقه، علاوه بر تبدیل شدن آن به کانون علم و فرهنگ در شرق کشور، می تواند زمینه ساز تقویت و پیشرفت سیستم آموزشی گردد.
از جنبه دیگر، وجود مراکز دانشگاهی و تعداد زیاد دانشجویانی که دسترسی به منابع اطلاعاتی جدید و دست اول، یکی از حقوق اولیه آنان است، ضرورت وجودی این مسئله را بارزتر می کند.
از سوی دیگر به منظور صرفه جویی در وقتی که در مسیر رفت و آمد چند کتابخانه اصلی شهر صرف می شود، پیشنهاد می شود کتابخانه هایی در مناطق مختلف شهر ساخته شوند تا علاوه بر رفع نیاز علاقه مندان، مکانی برای ترغیب سایرین به این مهم باشند.
به طور قطع وجود کتابخانه های بزرگ و مجهز با مقیاس کارکردی شهری و حتی فراشهری، با توجه به موقعیت شهر مشهد، برای تأمین نیازهای عملی، فرهنگی و … اقشار مختلف، الزامی است.
اما با توجه به نیاز جامعه امروز که تقویت فرهنگ مطالعه در میان توده مردم است، شاید بهتر باشد علاوه بر تجهیز هر چه بیشتر کتابخانه تخصصی، در فکر ایجاد کتابخانه هایی با فضایی هماهنگ و آمیخته با فضاهای شهری و زندگی روزمره توده مردم به منظور ترویج فرهنگ کتابخوانی باشیم.
بیان اهـداف طراحی
در این پژوهش جهت خلق یک پروژه معماری سعی بر این است که با تأمل و تحقیق پیرامون مباحث نظری موضوع امکان نگاهی عمیق تر و صحیح تر را فراهم آوریم سعی بر این است که این جستجو زمینه ساز خلق فضایی با هویت گردد در یک ساختار کلی تلاش خواهد شد جهت:
۱٫ شناسایی جایگاه و وظایف کتابخانه ها در جامعه ها امروز ما و این میسر نمی شود مگر با شناخنت و مقایسه گذشته، حال و افق های آینده ای فراروی ماست.
۲٫ شناسایی قابلیت هایی که ابزارهای زمانه امروز در اختیار کتابخانه ها می گذارند.
۳٫ و در نهایت ضمن شناسایی قابلیت ها، محدودیت ها و خواسته هایی که موضوع پروژه در اختیار معماری می گذارد سعی در خلق فضایی داریم که به بهترین روش به این مطالبات پاسخ دهد.
به نظر می رسد چیزی که به عنوا وجه تمایز در این پروژه مدنظر قرار خواهد گرفت توجه خاص به بحث جایگاه فرهنگ و اصولاً فلسفه وجودی چنین فضاهایی است.
وجود کتابخانه هایی که جایگاه فرهنگی و اجتماعی خود را حفظ کرده اند، در کنار تکنولوژی جدید منطقی به نظر می رسد. در این مجموعه توازنی بین مواد کاغذی منتخب، ارزشمند و پرمخاطب، در کنار منابع الکترونیکی جامع و قابل دسترس، شدیداً مورد نیاز است.
توجه به این مسئله تقریباً تمام تعاریف و روابط را در معماری این پروژه تحت تأثیر قرار خواهد داد و با تمرینی جدید در واقع سعی خواهیم کرد جهت ماندگاری فضا لباس زمانه را بر تن موضوعی بپوشانیم که بی شک جایگاه عظیم و متعالی خویش را در جوامع انسانی حفظ خواهد کرد.
تعریف فرهنگ
ای بی تینور استاد انسان شناسی دانشگاه آکسفورد در سرآغاز کتابش فرهنگ بدوی تعریف زیر را از فرهنگ ارائه می دهد.
«فرهنگ یا تمدن در مفهوم گسترده و قوم نگارانه آن کلیت پیچیده ای است که شناخت اعتقاد، هنر، اخلاقیات، قانون، آداب و رسوم سایر توانمندیها و عادت هایی را که انسان به عنوان عضوی از اجتماع قرار می گیرد شکل می دهد.
بر این اساس فرهنگ را می توان مجموعه به هم پیوسته ای از باورها، آیین ها، قوانین، اشکال گوناگون دانش و هنر و مانند آن تلقی کرد که تک تک افراد به عنوان اعضاء جامعه ای ویژه آن را فرا می گیرند و می توا با روش علمی به بررسی آنها پرداخت. این باورها، و آیین ها … کلیت پیچیده ای را می سازند که خاص جامعه ای ویژه است و آن را از سایر جوامع متمایز می سازد. شناخت فرهنگ هر جامعه مستلزم توجه به جنبه های پیشین و کنونی است؛
جنبه های پیشین؛ فرهنگ، آداب و رسوم و سنت ها را باز می تاباند و جنبه های کنونی، فرهنگ نو و ویژگی های آن را که در جامعه تبلور می یابد به ما می شناساند.
مطالعات کتابخانه ۲۲۱ صفحه فایل وورد و ۷ نقشه اتوکد میباشد.


فهرست مطالب مطالعات کتابخانه و فضای مطالعه

بیان ضرورت های طراحی
بیان اهـداف طراحی
تعریف فرهنگ
حوزه بنـدی فضاهای مورد نیاز و مخاطبین هر حوزه
مبانی طراحی معماری و پـروژه

فصل اول مطالعات پایه

بخش اول : ارتباط و کتابخانه
تعریف ارتباط
ارتباط و هوشیار سازی اجتماعی
کتابخانه و فرایند ارتباط:
کتابخانه، نهادی اجتماعی
کارکردها و مسئولیت های اجتماعی کتابخانه
نقش کتابخانه در سواد آموزی
بخش دوم: فرهنگ
فرهنگ در لغت
تعریف فرهنگ
فرهنگ عمومی
اجزای فرهنگ یک جامعه و نقش کتابخانه
بخش سوم: کتاب
تعریف کتاب
پیدایش خط و چگونگی سیر تحول آن
تاریخ پیدایش خط
ابزارها و وسایل ضبط و انتقال دانش
ابزارها و وسایل ضبط و انتقال دانش تا قبل از اختراع چاپ
۱) سنگ نبشته
۲) لوح فلزی
۳) لوح گلین
۴) لوح چوبین
۵) طومار پاپیروس
۶) طومار چربین
۷) کتاب پوستی یا کدکس
۸) کتاب کاغذی
ابزارها و وسایل ضبط و انتقال دانش از اختراع چاپ تا کنون
مواد غیر چاپی (رسانه های غیر چاپی)
تعریف کتابداری
فلسفه کتابداری
بخش چهارم : تاریخچه کتابخانه
کتابخانه های مصریان
کتابخانه های یونان
کتابخانه های روم
کتابخانه های چین باستان
دوره تحول تعلیم و تربیت و ایجاد دانشگاهها
دوره رنسانس
دوره پس از اختراع چاپ
کتابخانه های دوران معاصر
سیر تحول کتابخانه های ایران
کتابخانه های ایران باستان
کتابخانه های اسلامی

فصل دوم مطالعات زمینه

کتابخانه ها در ایران
بررسی آماری کتابخانه های عمومی شهر مشهد
کتابخانه های وابسته به آستان قدس رضوی (سال ۸۰
خانه های فرهنگ شهر مشهد
اهمیت توسعه کتابخانه های عمومی در مشهد
موقعیت جغرافیایی شهر
شرایط اقلیمی
۱٫موقعیت جغرافیایی
۲٫رطوبت نسبی
۳٫میزان بارندگی
۴٫ یخبندان
۵٫ تابش خورشید
۶٫ جهت وزش باد
مشخصات ایستگاههای هواشناسی شهر مشهد
طول و عرض جغرافیایی شهر مشهد
مشهد پیش از اسلام
سابقه تاریخی شهر و بررسی روند توسعه فیزیکی
بررسی کالبدی شهر
بافت سنتی:
بافت میانی:
بافت شطرنجی:
بافت شطرنجی با تراکم زیاد:
بافت شطرنجی کم تراکم:
الگوی آپارتمانی:
بافت شطرنجی با تراکم متوسط:
مطالعات جمعیتی شهر
مساحت شهر مشهد (هکتار) ، جمعیت و تعداد ناحیه به تفکیک مناطق
بررسی جمعیت منطقه
خانوارهای معمولی در شهر مشهد
جمعیت به تفکیک جنس در شهر مشهد

فصل سوم مطالعات تکمیلی

بخش اول: کتابخانـه
اهمیت کتاب و کتابخانه و تأثیـر مطالعه در روند تکامل جامعه از دیـدگاه اسلام و قرآن
تعریف کتابخانـه
اهداف و معیارهای تفکیک انواع کتابخانـه ها
کتابخانـه ی ملی
کتابخانـه ملی جمهـوری اسلامی ایران
اهـداف کتابخانه ملی ایران
کتابخانـه ی دانشگاهی
اهداف کتابخانـه های دانشگاهی:
ارائه خدمات اطلاع رسانی مناسب در سطح دانشگاه و خارج از آن.
مجموعه منابع کتابخانـه های دانشگاهی:
کتابخانـه ی عمومی
اهداف کتابخانه عمومی:
جامعه استفاده کننـده:
نیـروی انسانی:
مجموعه کتابخانه عمـومی:
کتابخانـه های عمـومی ایران
کتابخانـه ی تخصصی
کتابخانـه ی آموزشگاهی
اهداف کتابخانـه های آموزشگاهی:
انواع دیگر کتابخانـه ها در ایران
بخش دوم : انواع خدمات کتابخانه
خدمات فنی
خدمات عمومی
اهمیت و کاربرد
نگاهی به روابط عمومی و ارتباطات
مدیریت کتابخانه
شاناساندن کتابخانه
شناخت کتابخانه های عمومی
بررسی چند نمونه ازخدمات عمومی کتابخانه ها
نشستها و همایش ها
نمایشگاه کتاب
قصه گویی و کتاب خوانی
معرفی کتاب
سخنرانی
انواع مواد دیداری – شنیداری و رایانه ای در کتابخانه ها
مواد دیداری
مواد شنیداری
مواد دیداری- شنیداری
کتابدار
کتابدار در کتابخانه های عمومی
بخش سوم : ساختار کتابخانه
معماری ساختمان کتابخانه
وظیفه وطرح
پیشرفت های تاریخی
قرون هفدهم و هجدهم
دوره جدید
اصول طراحی فضاهای داخلی کتابخانه
استانداردهای تجهیزات و وسایل فضاهای کتابخانه

فصل چهارم مطالعات تطبیقی

بخش اول : کتابخانه عمومی یوسرا، مادرید
بخش دوم : کتابخانه مرکزی سیاتل
OMA (فتر معماری رم کولهاوس)
نتایج:
بخش سوم : کتابخانه ملی ایران (طرح مهندسان مشاور نقش جهان – پارس)
بخش چهارم : کتابخانه مرکزی آستان قدس رضوی
بخش های زیر مجموعه این مجموعه به ترتیب عبارتند از :
تالارهای مطالعه قفسه باز (آقایان – بانوان ) :
بخش گردش و امانت کتاب (آقایان – بانوان ) :
بخش مخزن کتاب چاپی :
تالار محققان (آقایان – بانوان ) :
تالار مرجع :
تالار قرآن ها و نفایس :
کتابخانه تخصصی هنر :
تالار تخصصی جغرافیا :
تالار مطالعه و گردش کتاب جوانان ( پسر – دختر):
تالار مطالعه و گردش کتاب نوجوانان (پسر – دختر) :
تالارهای سمعی بصری (آقایان – بانوان) :
مرکز اطلاع رسانی (آقایان – بانوان ) :
اداره اسناد و مطبوعات :
تالارهای مطالعه آزاد (آقایان – بانوان ) :
اداره خدمات کتابداری :
اداره امور عمومی :
اداره موزه ها :
بخش پنجم :جمع بندی و تحلیل نهایی اطلاعات
جمع بندی مطالعات پایه
جمع بندی مطالعات زمینه:
جمع بندی مطالعات تکمیلی
جمع بندی مطالعات تطبیقی

فصل پنجم معرفی و آنالیز سایت

به عهده دانشجو
فصل ششم مبانی برنامه فیزیکی
بخش اول: مبانی برنامه فیزیکی
جمعیت مخاطب
ضوابط ومقررات
سرانه های پیشنهادی کاربردی های اصلی (متر مربع)
کاربری های فرهنگی شهر مشهد
ضوابط و مقررات کاربری فرهنگی
مقررات محدودیت ارتفاع
ضوابط و مقررات عمومی ساختمانی
نورگیری فضاها
ضوابط زیر زمین
ضوابط پارکینگ
ضوابط پلکان
ضوابط آسانسور
ضوابط آتش نشانی
ضوابط و مقررات زلزله
ضوابط و مقررات خاص
تجزیه و تحلیل ضوابط و پیشنهاد ضابطه
طرح جامع فیزیکی
” فلو چارت برنامه فیزیکی”
– بخش مرجع
– بخش مبادله و اهداء سازی منابع کتابخانه
کتابخانه بزرگسالان :
– بخش ثبت نام
– تایپ و تکثر
– سالن های مطالعه آزاد
حوزه کتابخوانی
– سالن های مخزن باز
– فضای مطالعه
– قصه گویی
کتابخانه کودکان :
– اتاق کار عملی
– فضای اتاق کودک
– محل امانات
– اتاق مربیان
– گالری نقاشی
– انتظار والدین
حوزه اطلاع رسانی
– مرکز رسانه ها و اطلاع رسانی
– بخش سمعی بصری
– بخش نشریات
– کلاس های آموزشی
– فروشگاه کتاب
حوزه تجاری نمایشگاهی
– فروشگاه سایر محصولات
– نمایشگاه
حوزه اداری
– سالن جلسات
– بایگانی
– بخش گزینش و ارزیابی کتب
– مدیریت کتابخانه
– انتشارات
حوزه خدمات رفاهی
– کافی شاپ
– پارکینگ
– تاسیسات
– انبارها و بارانداز
– سرویس های بهداشتیه